Ik fiets vaker zomaar gewoon ergens heen, zonder plan een kant op waar ik nog niet eerder ben geweest. Zo kwam ik tijdens een fietstocht terecht in de polder bij Stompwijk, een mooi gebied. Ineens zag ik drie molens op een rij staan midden in het poldergebied. Ik ben erheen gefietst en bij aankomst bleek dit de Molendriegang van Stompwijk te zijn.
Ik ben in de regio opgegroeid, maar ik kende deze molens niet. Geen drukbezochte toeristische trekpleister, geen grote parkeerplaats en drommen bezoekers, maar gewoon drie eeuwenoude molens op een rij. Ik was de enige bezoeker. Molens met een belangrijke geschiedenis trouwens.
Inhoudsopgave
- Wat is de Molendriegang van Stompwijk eigenlijk?
- Een stukje geschiedenis: De Molendriegang Stompwijk door de jaren heen
- De Molendriegang Stompwijk bezoeken
Wat is de Molendriegang van Stompwijk eigenlijk?
Een molendriegang is een technisch hoogstandje waarmee vroeger met drie molens op een rij het water werd beheerd. Het was de bedoeling om het water uit een drassig en moerassig poldergebied weg te pompen naar een hoger liggende vaart. Omdat het hoogteverschil tussen de polder en de vaart (de boezem) vroeger te groot was om in één keer te overbruggen, werd het water in drie stappen omhoog ‘getild’. Daarom zijn er drie molens geplaatst.
De eerste molen (de ondermolen) schept het water uit de polder naar de tussenboezem, waarna de tweede molen (de middenmolen) het naar de volgende stap brengt en de derde molen (de bovenmolen) het water uiteindelijk in de hoge boezem loost. De molens staan hier op dezelfde hoogte, daaraan kan je dus niet zien dat het water omhoog wordt gepompt. Dat hoogteverschil zie je alleen als je onder water zou kijken. Er is een soort trap gebouwd. Dit brengt het water steeds een trede hoger.
Bij de Molendriegang Stompwijk staan deze molens nog steeds netjes naast elkaar. Ik vind dat echt een heel mooi gezicht.
Een stukje geschiedenis: De Molendriegang Stompwijk door de jaren heen
Ingebruikname: 1673
De geschiedenis van de Molendriegang Stompwijk begint in 1672. Met de bouw van deze molens heeft het Nederlandse waterbeheer een enorme sprong voorwaarts gemaakt. Om de diepgelegen Driemanspolder droog te krijgen en belangrijker nog, droog te houden, was er een innovatieve oplossing nodig. Omdat het hoogteverschil tussen de polder en de boezem te groot was voor één molen om het water weg te pompen, is een systeem ontworpen dat werkt als een trap. Drie molens op rij die het water in stappen omhoog tillen. Deze molens maakten dus letterlijk het verschil tussen een nat poldergebied en droge voeten.
1951 is de Molendriegang Stompwijk officieel buiten werking gesteld
In 1951 is de Molendriegang officieel buiten werking gesteld. Met de opkomst van sterke elektrische gemalen kon het water veel efficiënter worden weggepompt. Bij molens ben je sterk afhankelijk van de wind, terwijl elektrische gemalen gewoon volop door kunnen blijven draaien.
Rijksmonument Molendriegang Stompwijk
Hoewel de molens hun taak verloren, bleef hun waarde voor het landschap gelukkig behouden. Ze werden aangewezen als rijksmonument. De molens zijn hierna volledig gerestaureerd.
Vandaag de dag worden de molens beheerd door de Rijnlandse Molenstichting. Ze draaien nog regelmatig zodat je af en toe nog kan zien hoe het landschap er vroeger uitzag met de werkende molens. De molens zijn trouwens nog bewoond.
Zoals ik hierboven al zei, ik ben in de regio opgegroeid maar kende deze molens nog niet. Ik ben er inmiddels al vaker langsgefietst omdat ik het toch wel een heel mooi gezicht vind.
De Molendriegang Stompwijk bezoeken
Wat de Molendriegang voor mij zo bijzonder maakt, is de serene rust. Als je weleens bij de bekende toeristische molenlocaties in Nederland bent geweest, dan is het er vaak enorm druk. Soms komen er letterlijk busladingen toeristen. Hier staat geen rij mensen en zijn er geen souvenirwinkels. Je zult vaak de enige zijn die de Molendriegang bezoekt. Het voelt als een authentiek stukje Nederland dat nog niet “ontdekt” is door de grote massa.
Praktisch bezoek en parkeren
Het adres van de Molendriegang Stompwijk is:
Stompwijkseweg 30A, 2266 GE Leidschendam.
Kom je op de fiets, dan kun je je fiets aan het begin van de weg langs de molens neerzetten, of je fietst langs de molens. Net wat je wilt.
Kom je met auto, dan heb je een meter of 25 verder een klein parkeerplaatsje. Bij de ingang van de Molendriegang staat deze parkeerplaats al aangegeven.